Mobbing – czyli patologiczne zachowanie w miejscu zatrudnienia

     

Opublikowany: 2012/03/21

Jednym z większych problemów, z jakim możemy spotkać się w środowisku zawodowym jest mobbing. Kodeks Pracy w art. 94 § 2 określa tym terminem „działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników”. Przytoczona definicja mobbingu w bardzo ogólny i powierzchowny sposób określa sytuację, w której możnaby stwierdzić występowanie tego zjawiska. Zapewne każdy pracownik spotkał się przynajmniej raz w swoim środowisku pracy z następującymi sytuacjami:

  • zwracanie uwagi na źle wykonane zadanie zarówno przez przełożonego jak i współpracownika
  • powierzenie zadań, które w jego opinii wykraczają poza jego zakres obowiązków lub są nieadekwatne do jego kompetencji
  • kontrolowanie pracy oraz jej ocena
  • nakładanie kary za naruszanie obowiązków pracowniczych
  • konflikt, spieranie się wynikające z różnicy charakterów
  • kłótnie, awantury na tle zawodowym

Każdy z tych przykładów jest dla pracownika stresujący, może wywoływać u niego stałe napięcie nerwowe, które będzie niekorzystnie wpływało na efektywność pracy. Czy to oznacza, że każdy pracownik jest ofiarą mobbingu? Nie, ale każdy pracownik narażony jest zawsze na niebezpieczeństwo bycia ofiarą mobbera. Aby uniknąć błędnej interpretacji zachowań pracodawcy i współpracowników należy pamiętać, że do mobbingu dochodzi w sytuacji gdy:

  • działania i zachowania skierowane są do konkretnego pracownika lub grupy pracowników
  • polegają na nękaniu i zastraszaniu
  • mają na celu poniżenie lub ośmieszenie „ofiary”, co w konsekwencji może doprowadzić do odizolowania jej od współpracowników
  • powodują obniżenie oceny przydatności zawodowej, poczucie poniżenia lub ośmieszenia
  • są systematyczne i długotrwałe
  • można w nich doszukać się zamiaru poniżenia, upokorzenia adresata

Po czym poznać, że mamy do czynienia z mobbingiem?

  • w aspekcie komunikacyjnym poprzez np. ciągłe krytykowanie, stałe przerywanie wypowiedzi, upokarzające gesty i spojrzenia, ustne groźby, reagowanie krzykiem na uwagi, mobbing utrudnia komunikację z pozostałymi pracownikami, uniemożliwia wyrażanie opinii
  • w aspekcie stosunków społecznych poprzez unikanie rozmów z ofiarą, traktowanie jak „powietrze”, celowe pomijanie, deprecjonowanie pomysłów ofiary, mobbing prowadzi do odizolowania się osoby od pozostałych pracowników, do unikania wchodzenia w bliższe relacje ze współpracownikami
  • w aspekcie wizerunku pracownika poprzez rozsiewanie plotek, ośmieszanie, zmuszanie do wykonywania praca naruszających godność osobistą, sugerowanie choroby psychicznej, zaloty lub słowne propozycje seksualne dochodzi do obniżenia samooceny pracownika, utraty wiary we własne możliwości, co tym bardziej potęguje obawę przed wchodzeniem w relacje ze współpracownikami
  • w aspekcie sytuacji zawodowej i życiowej poprzez zlecanie zadań bezsensownych, przekraczających możliwości pracownika, odbieranie prac wcześniej zleconych lub niedawanie żadnych prac do wykonania, mobbing prowadzi do pogorszenia atmosfery pracy, wzbudza u pracownika poczucie niższej wartości, a w skrajnych przypadkach nawet do pogorszenia jego sytuacji materialnej
  • w aspekcie zdrowia pracownika poprzez grożenie przemocą fizyczną, działania o podłożu seksualnym, czy tez zlecanie prac szkodliwych dla zdrowia, mobbing powoduje pogorszenie kondycji psychicznej pracownika czy też naraża na utratę zdrowia

Jak rozwija się mobbing?

Mobbing jest procesem, który rozwija się w czasie. Można zatem wyróżnić klika etapów:

  • W pierwszej fazie mobber przygotowuje się do ataku na swoją ofiarę. Poprzez wywołanie konfliktów, które są nieprawidłowo rozwiązane, ofiara czuje się zdezorientowana, nie potrafi prawidłowo ocenić sytuacji, w której się znalazła. Każda próba wyjaśnienia błędu, powoduje jedynie natężenie stresu i napięcia w miejscu pracy. U ofiary pojawia się strach przed pójściem do pracy, złe samopoczucie oraz problem z koncentracją.
  • W drugie fazie następuje wzmożona walka ofiary, która ma na celu oczyszczenie nerwowej atmosfery w miejscu pracy i oczywiście zrzucenie z niej piętna kozła ofiarnego. W tej fazie zdarza się, że do roli mobbera przyłączają się inne osoby, które zauważają słabość kolegi i w ten sposób próbują rozładować swoje problemy. U ofiary pojawiają się dolegliwości psychosomatyczne, możliwe jest wystąpienie różnych chorób np. choroby wrzodowej.
  • W trzeciej fazie dochodzi do wzmożonego ataku mobbera. Ofiara wyraźnie poddaje się swojemu wrogowi. Pracując w zastraszeniu, w poczuciu niesłusznego taktowania, popełnia coraz więcej błędów, które tym bardziej zachęcają mobbera do ataku. Ofiara załamuje się po wykorzystaniu wszelkich sposobów, które miałyby wyjaśnić nerwową sytuację. Ostatecznie utrwala się opinia o niej jako pracowniku niekompetentnym, reagującym nerwowo na krytykę.
  • W czwartej fazie następuje całkowita psychiczna i społeczna degradacja pracownika. Odizolowany, szykanowany nie potrafi odnaleźć się w miejscu pracy. Strach przed utratą pracy przy jednoczesnym stresie związanym z wykonywaniem obecnej pracy powoduje szereg innych problemów np. problemy osobiste. Może to doprowadzić nawet do stanów depresyjnych.

Corson.pl - doradztwo w karierze